www.leriasdebea.blogspot.com

Translate

domingo, 26 de xuño de 2022

O VAL QUE HABITO


Val inmenso que se estende
dende Meira ate o Courel,
zarapicado de aldeas,
ábrense camiño nel.

Polo leste e polo oeste,
montañas de pouca altura,
ao norde queda a Mariña,
ao sul O Courel murmura.

Ríos ten que verten augas
no Cantábrico e no Atlántico.
Arrolan por onde pasan,
seu camiñar é un cántico.

Ten o silenzo espallado
por prados e cimeterios.
Os seus recunchos mais fondos,
cheos estan de misterios.


Beatriz Pin Díaz

A PÉ DE CAMIÑO

martes, 21 de xuño de 2022

RÍO ADENTRO

 



Río adentro é a colleita gardada dende a adolescencia. Gardouse en carpetas nas que xa non cabía nada mais. Estiveron moito tempo no faiado, agardando. Houberon perderse cando se restauróu a casa.  Mais de unha vez intentei escribilas na miña Olivetti. Logo no ordenador. Empezara a tarefa e deixeina a medias. Tivo que pasar tempo ata que atopei o tempo e as ganas de poñer en orden o contido que se deixa levar pola corrente deste río de tres treitos, como ten que ter un río: treito alto, treito medio e treito baixo.  Son treitos ben diferentes.

 O primeiro nace alí onde o Eo nace, onde nacen as inquedanzas dunha rapaza que ve o mundo con poesía pero que sufre o desleixo dunha época de penurias, de asoballamentos, de falta de liberdade... e quere arranxar ise mundo levantando a súa voz entre outras que tamén o fan e que van ser quen a leven polo camiño da protesta, do inconformismo, da reivindicación, do emprego da lingua nai... Aqueles primeiros poemas foron incluso queimados pola súa proxenitora, porque, na casa, paraba a garda civil a comer e tiña medo que todo aquilo que escribira puidera caer en mans alleas. Fun quén de reescribilos de memoria. Non eran moitos. Daquela, a memoria non estaba gastada, xogaba ao meu favor.

Algúns dos poemas deste treito foron publicados en xornais locais, de Lugo e de Ribadeo. Outros forman parte dun libriño "Seis novas voces das letras galegas" que sacóu a editorial Celta de Lugo e que comparten páxinas cos de outros autores, todos eles homes, que tamén comezaban a escribir por aquel tempo.

O segundo treito contén poemas escritos en Ortigueira, froito dunha experencia músico-amorosa e tamén algo turbulenta, participando por vez primeira no festival de música celta que alí se celebraba cada ano.  Nesa mesma etapa aparecen poemas escritos en Londres a ónde o destiño levou os meus pasos sempre aventureiros, coa excusa de pasar alí un curso escolar de auxiliar de español en dous colexios do leste de Londres. Poemas, mais deles, escritos nun inglés precario e simple. Tamén en castelán porque, lonxe da Terra, parecía que o galego non tiña sentido. Había que entenderme noutras linguas xa que, aínda que os galegos e galegas abondamos por todo o mundo, non tiñan presencia no meu día a día.

A partir dos anos oitenta, deixei de lado a poesía. Sempre achaquei iso á falta de tempo. Acabar cansada ate mais non poder, cada día, non me cadraba coa poesía. Mesmo nona lía tampouco. Teño que dicir que poesía lera máis nos primeiros tempos, na época de estudante, qué lin pasada esa etapa. Daquela gustábanme mais os libros en prosa,  ( ensaio, novela...). A pesares de non escribir poesía, eu nunca deixei de escribir cartas, moitas cartas. Eran, incluso, cartas poéticas, que me foron encamiñando máis cara á prosa. Se por cartas era, ate ao meu alumnado puxen a escribir cartas en inglés dirixidas aos seus colegas estranxeiros. Iso deu bons resultados que se materializaron en intercambios, visitas, viaxes e moita participación de toda a comunidade educativa dos países implicados. 

Xa no cambio de milenio, e volvendo ás miñas raíces, comecei a escribir un blog de experencias persoais ao longo do vivido; feito con retazos de lembranzas, de saberes aprendidos, de camiños percorridos, de rutinas diarias... fun enchendo páxinas e páxinas durante trece anos ata o día de hoxe, e funas enchendo con textos en prosa, con poemas que volvían a aflorar  cando algo os motivaba.

Así viron a luz nun libro gordo, de cincocentas páxinas e que me fixo moita ilusión, pois aínda que todo estaba publicado no blog, con ilustracións, vídeos e outros adornos, eu sentín algo especial ao telo nas miñas mans e poder compartilo con outra xente. Foi unha presentación inesquecible, xunto a mesma fonte do Eo, como unha festa medio improvisada, nun lugar  emblemático e familiar de toda a vida.

Só que nese libro non estaban os poemas. Por iso, decidín reunir todos os que tiña de antes e de agora e facer este libriño que quedóu precioso e que quixen que levara o río no título e na tapa. 

Pero Río adentro, non só é o río físico, que me acompañóu dende nena, senón que é un río espiritual, un transcurso vital, como dicía, Jorge Manrique  " Nuestras vidas son los ríos que van a dar a la mar"

E, Río adentro, é tamén ese lugar onde, a veces, van parar as nosas penas, as nosas bágoas, os nosos sentimentos feridos. 

Río adentro é un río subterráneo que vai erosionando.




Nota:

As persoas que queiran pedir o libro á editorial directamente. Envían gratis a toda España e ao estranxeiro con un pequeno coste,

http://meduliaeditorial.es/catalogo-de-medulia

luns, 13 de xuño de 2022

AS ROSAS DO MEU XARDÍN


As rosas do meu xardín

compiten en fermosura.

De cores vanse vestindo

amosando a súa frescura.


As brancas tráenme paz.

Son sinxelas e atraíntes,

Rompen coa monotonía

e manteñen a harmonía.




As rosiñas olorosas

de cando eu era cativa.

Nacen soas, medran soas.

Alegraron a miña vida.




Plantadas foron de poda,

regaladas, non roubadas,

medraron canto puideron.

A miña casa engalanan.



Co seu perfume me alagan,

locen como o sol na auga,

beben da noite o rocío,

tórnanse na mañá, bágoas.







sábado, 4 de xuño de 2022

REFRESCO DE BIEITEIRO

 



Bieiteiro, sabugueiro... son algúns nomes para denominar unha árbore que medra moi ben en Galiza, (Sambucus nigra) que florece nesta época do ano e os seus ramalletes brancos deixan perfumado o ambiente onde se atopen.

Parece ser que esta bebida que se prepara mediante unha fermentación á base de auga,  zucre, flores da árbore, limón e algún que outro ingrediente,  ten sido moi popular en Europa xa no tempo dos romanos. 

Por iso, cando fun visitar Rumanía e vin que medraba alí,  chamóume a atención. Contáronme que elaboraban coas flores unha bebida moi refrescante para o verán.

Pasóu tempo e non me deu por probar a facela ata estes días. Volvín pedir a receita ás amigas rumenas e, hoxe mesmo, me dispuxen a preparala, en menos proporción para probar.

Ésta árbore é medicinal. As flores son diuréticas e emolientes. Coas bagas, cando están xa ben negras, pódese facer viño, compotas...

As flores sempre me resultaron un pouco cargantes cando as tiña na casa para adornar. Non soportaba o seu cheiro tan intenso e dulzón. Agora saberéi como aromatizan unha bebida e se resulta tan sabedora como dín. 

Foto da miña preparación



INGREDIENTES:

3 litros de auga / 60 gr. de flores (5/6 flores grandes) /  300 gr de azucre (eu puxen panela) /

 2 ou 3 limóns / xerra de cristal de 4 litros

PREPARACIÓN:

Cortar cunhas tesouras os ramalletes das flores. Cortar algún limón en rodaxas e os outros espremer xugo nun bol. Poñer o azucre, Remexer e engadir algo de auga dos tres litros.

Verter na xerra, engadir as flores e as rodaxas de limón. Tapar con algo, plato, tapa da xerra ou tarro. Compre que todo sexa cristal. Poñer nun sitio soleado 2/3 días. Remexer a mestura todos os días. Se fai mal día, tardará mais en fermentar. Tampouco é necesario que acade a fermentación depende do gasificada que a prefiramos.

Deixo un video que me envióu esta amiga de Rumanía, así sabemos mellor os pasos a seguir e cómo servila. Paga a pena ver o video.








Sambucus nigra


venres, 27 de maio de 2022

SINFONÍA VISUAL

 


O meu xardín, nesta foto, parece o que non é. Vese todo mais xunto que na realidade. Hai espazos libres entre as plantas.


Xa empezan a dar sombra a parra e os kiwis.

Pido ao ceo que non mande unha xeada

que murche e queime tan prezada ramaxe.

"Verde que te quero verde", sen dar nada.

Nada en tí procuro a non ser a tibieza

que nos días de calor nos protexa.



A salvia, dase moi ben e forma grandes bolas que agora florecen e desprenden o seu rico aroma.



Teño moitas clases de flores. Non a todas lles sei o nome. Tería que buscalo. Esta é unha trepadora que ofrece estas campaniñas tan alegres que destacan na súa cama de follas verdes. Estoulle moi agradecida e forma unha cortinaxe nun lado do porche.



Esta preciosidade namora á vecindade pero eu sei cómo as gasta! É unha grande invasora. Tiven que arrincar feixes delas. Pero ter flores azuis, é un previlexio!



Croques, bilincroques e mais estalotes

troqueleaban, tróquele, tróquele

e de tanto troquelear,

a festa sen rematar.

 


Florece a principios da primavera e pouco tempo mantén a flor pero alégrame vela cando me levanto, a través da ventana do meu cuarto.


Sería unha entrada interminable se puxera todas as flores do xardín. E posto que non me tomei o traballo de chamarlles polos seus nomes, non vou seguir. Síntome feliz con todas elas. Esta tamén é trepadora e está nunha esquina do porche, detras da hamaca. Xusto, agora voume relaxar un pouco nela  mentres leo un dos tres libros que ando a ler. 





xoves, 19 de maio de 2022

A ESCADA

 


Atopeite entre a leña

esquecida e inútil.

Fíxote o carpinteiro

Ramiro, meu pai.

Destinada ao lume,

salveite a tempo.

Fáltanche tres paus

que verei de atopar.

Percureiche un lugar

onde estarás a salvo

e termarás das flores

que adornan o porche.

Ninguén subirá por tí.

Descansarás no teu limbo

nesta nova vida que che dou

e serás lembranza e soño

que acompañe os meus días.




domingo, 15 de maio de 2022

RUTA DA FONTANEIRA

 Da Fontaneira á Fontaneira

tiro porque me mola o río Neira


A duras penas

cheguei a Penas

pra non morrer coa pena

de non ter ido a Penas





















Atopámonos no Cádavo,  (Baleira) ás dez da mañá. Eramos catro, dispost@s a facer a Ruta da Fontaneira, que forma parte da Gran Ruta da Marronda. Para iso tiñamos que chegar ata a Fontaneira e alí, vendo o mapa, seguimos a ruta circular por entre bosques espesos, unhas veces subindo costas e outras baixándoas. O primeiro lugar de interés foi a Cova dos Mouros, cunha subida en picado que non está para calquera. Nesta cova atopáronse pinturas rupestres de orixe postpaleolítica. 


Seguindo o camiño, chegamos a un alto de uns 770 metros onde atopamos un fermoso banco para repoñer forzas e contemplar a paisaxe de montañas que se estenden á redonda, ao fondo das cales descorre o río Neira, que xunto co Eo, son os principais ríos de Baleira.


As penas de Villarín, dende pequena sempre vín.


Pasamos por aldeas de poucas casas e menos xente. Todas me soaban de cando meu pai me falaba delas e eu nunca me achegara a visitalas. En algúnhas ata atopei parentes, no Estornín. Gustóume a conversa que mantiven cunha parella xa maior e que coñecían ben a miña familia. Foi como sentirme na casa e noutros tempos idos. Veciños do outro lado dos montes que nos separan e dous vales polos que corren os nosos dous ríos.

Cruzamos o Neira por esta ponte noviña, recén construída, a xogo co banco. Polo menos o Concello quixo facer algo bó nesta ruta. Agardo que faga o mesmo na do río Eo.

Poñería fotos e fotos das paisaxes que amosan unha natureza exuberante, con arandeiras que xa están formando o froito, de flores exóticas que chaman a atención tanto polas cores, como polas formas e agrupación. Detivémonos moito nelas e mesmo as identificamos coa axuda de Google.





-
Carballos, castañeiros centenarios, bidueiros, acivros, teixos...matogueiras ... protexen do sol e dan frescor e humidade ao longo do percorrido de altibaixos en alternancia por carreiros de a pé e por camiños de carro en moi bó estado de conservación polos que se pode andar sen dificultade e sen malezas que os obstruan.


Para chegar a aldea de Penas, a que eu sempre quixen coñecer, tivemos que desviarnos dous quilómetros costa arriba. Recibíunos un enorme mastín que parecía ser o que gardaba o lugar. Fixemos boas migas con él. Eu sabía que alí atopariamos unha fonte, e así foi. Buscamos sitios para comer o noso picnic e atopamos unha gran mesa de formigón, con sendos bancos a cada lado. Lembroume a mesa do despacho de Putin. Podiamos gardar ben as distancias. O mastín empezóu a comer as sobras, non sen certo recéo, pero acabóu facendo de "gogó" enriba da mesa.


Aínda nos levaría un bó tempo acabar a andaina, moi cansad@s, pero felices, con boa conversa e boa sintonía, pese a que algúns de nós era a primeira vez que nos viamos.





Deixo un vídeo da Cova de Baleira que seguramente explicará mellor o que alí se encontróu.




sábado, 7 de maio de 2022

UN DÍA CHAIREGO

 


Comezamos a andaina en Cela, Outeiro de Rei, chaira luguesa e terra do poeta Manuel María. Nesas primeiras horas da mañá, co orballo da noite, fomos percorrendo prados á veira do río Miño para ver os seus portos, que non son como os portos de mar, senón que son, pasaxes a través do río dun ao outro lado por diversas razóns como pesca, coidado das terras de labor, xa que quedaron divididas polo río.







Para cruzar o río, utilizaban esta especie de embarcación coñecida como batuxo que era mobilizada con un pau longo.


Orquídeas silvestres medran preto distes humidais, chamadas tamén linguas de gato.



A Terra Chá, é terra de cruceiros. Iste leva no mástil detalles de ferramentas usadas na Paixón de Cristo.



Deixamos atrás a ribeira do Miño para visitar unha oleiría que se encontra nesta zona. na aldea de Bonxe,  na que case todas as casas eran ceramistas noutra época. Na actualidade só hai unha,



O ceramista Manuel



Pola tarde, visitamos a Casa Museo do poeta chairego por excelencia, Manuel María, quen deixou alomenos un cento de libros de todos os xéneros, poesía, teatro, prosa... Manuel María, alén de ser un escritor moi prolífico, foi un loitador polos dereitos das persoas, pola lingua galega, pola nosa terra, e un home namorado dunha muller chamada Saleta. Formaban a parella perfecta. Saleta aínda vive. Un home que amou os seus lugares da infancia, as árbores e todo o que tiña que ver co seu pobo e a súa xente. Moitos poemas dél foron musicados por Fuxan os Ventos. Hoxe fomos lendo os seus poemas nos sitios mais emblemáticos do seu transcurso, e visitamos a casa dos seus ancestros que foi convertida en museo e lugar de encontro coa cultura galega e foránea. Ten unha extensa biblioteca, coleccións variadas de cousas que lle chamaban a atención, e moitos poemas seus polas paredes dos distintos cuartos que fomos visitando e admirando, da man do seu sobriño que pon todo o seu interese en explicar todos os detalles da súa vida.



Manuel María, unha foto que o difine.


Un poema que me chamóu a atención, como tantos outros, pero aquí fala do poema e abaixo, a súa máquina de escribir, parecida a miña.



Rematamos con un pequeno paseo na área recreativa de Santa Sabel, nome que lle dá a igrexa e lugar de romaxes e festas ás que o poeta asistía e loubaba nos seus poemas. Aí rematamos a viaxe cultural que nos fixo pasar un bo día primaveral, polas contornas da Terra Chá de Lugo, sempre á veira do río Miño.



Fuxan os Ventos musicaron, entre outros, o poema O Carro, de Manuel María



domingo, 24 de abril de 2022

XARDÍN POLINIZADOR







Os ceos aclarándose ao meu paso por terras de Fonsagrada (Lugo). Se fixera o día de onte, non emprendería hoxe esta viaxe. Pero todo estaba a favor!



Chegar a Negueira de Muñiz, na mañá de domingo non me resultóu inquedante. Escoitando Radio 3 e os avatares das guerras e dos éxodos que orixinan, na voz dunha xornalista gráfica, fixeron o camiño curto e entretido.


A aldea estaba deserta. Só este can axexaba con curiosidade meticulosa e atención máxima o que escondía a árbore. Non cheguéi a sabelo.



Mais, o sitio ao que me dirixía eu, non era en Negueira de Muñiz vila, senón nun lugar deste concello, chamado Penadanogueira, ao outro lado do río Návia. Con toda a sorte do mundo, saíu dun aloxamento un coñecido amigo que tamén ía ao mesmo sitio. Grazas a él, que me levóu, puiden chegar sen dificultade. 


Unha aldea abandonada e medio derruída na que algúen puxo os ollos, a ilusión e un proxecto. 


Con axudas oficiais, restauróu unha destas casas, con moito terreo arredor, enfocada a levar a cabo un estudo medioambiental para a preservación dos insectos polinizadores.

 
Case un cento de personas chegadas de León, Galiza, Asturias, Madrid...e otros lugares, asistimos á presentación da GUÍA DO XARDÍN DE POLINIZADORES, con ilustracións do famoso pintor internacional Fernando Fueyo.



O Xardín, está divido reutilizando as antigas madeiras da casa, facendo bancais con aromáticas, con comestibles, árbores froiteiras e forestais.


Ubicado na ladeira dunha das montañas por onde, ao fondo, se pode ver o río Návia, moi baixo nesta época por falta de chuvia.



Lugares aveirados e acolledores rodean a casa, onde non faltan pequenas lagoas artificiais e árbores de sombra.


Como en toda inauguración, non podía faltar o icono que presida este xardín, en homenaxe a Fernándo Fueyo, que pintóu bolboretas e outros insectos.



Como en todo evento, non podía faltar a música. Aquí temos a Míni Rivas, un ex de Fuxan os Ventos e da Quenlla, lembrándonos cantigas populares galegas.



E pola parte asturiana,  Paula e Xuacu Amieva, que nos ofreceron variadas interpretacións con distintos instrumentos, como gaita, pandeiretas, flauta e birimbao, sen esquecer a música irlandesa dos Chieftains.


Rematando cun delicioso xantar in situ, ao aire libre, onde non faltaron empanadas, tortillas, queixos e outros compangos, doces de sobremesa, todo de elaboración caseira, como o  viño autóctono de uva "branca lexístima"  que tivemos a oportunidade de degustar, que non de mercar, porque estaba esgotado debido a recente festa do viño que tivo lugar fai pouco.
A guía aínda nona encetei, pero promete amor, poesía, empeño, soño cumprido e moitas imaxes a toda cor, do artista Fueyo.




O RURAL ATRAE!
Návia é unha deusa
Návia é unha vila
Návia é un río
Návia é a miña neta
Návia é unha cantiga
 

Návia, canción sobre un poema de Toño Núñez interpretada por Asubío