LILAINAS

 Onte, nove de xullo, fun de viaxe co grupo Galicia Infinita, que nos achegou ata Portonovo, na costa pontevedresa, corazón das Rías Baixas, para pasar un día de praia e de feira.

Saímos de Lugo ás 8:00 nun autobús grande, onde o chófer fixo tamén de simpático guía turístico que nos ía poñendo ao tanto de todos os detalles da viaxe no tocante ao tempo, duración, parada  a medio camiño e diversas alternativas para desfrutar da xornada. Lembroume aos conductores de excursións en Irlanda que tamén fan ese tipo de doble tarefa e sempre co sentido do humor que os caracteriza.

Antes de chegar a Portonovo xa vimos que había retencións na estrada e él colleu outra vía menos concurrida para poder levarnos o máis achegado posible ao centro urbán.

Cando chegamos, cada quen colleu o seu rumo. Uns foron cara ao  mercadiño que se celebra os xoves. Tamén había moitos stands de artesanía que están todo o verán. Outros, malia á bretemosa mañá que se presentaba, foron directamente á praia de Baltar que é a de Portonovo, alí mesmo onde nos deixou o bus.

Eu, que non quería meterme no barullo do mercadiño, encamiñéime a Sanxenxo, seguindo a pasarela que vai pola liña de praia, interrompida so por unha punta ou pequeno cabo que divide as dúas vilas e que é zona axardinada. Dende alí, xa se poden ir vendo os primeiros hoteis de catro estrelas antes de chegar ao centro de Sanxenxo. Había xente que se dirixía á feira de Portonovo. O paseo e a praia da afamada vila turística galega por excelencia á que eu me refiro como a Marbella galega, tampouco tiña a aquela hora moitas persoas e seguín comodamente o meu paseo ata o final, onde está o porto, moitas tendas náuticas e de coñecidas marcas ás que entrei a curiosear.

Dirixínme ao que puido ser a parte antiga da vila, que conserva as construccións tradicionais, ten unha praciña e moitos cafés arredor dela nos que vin xente local tomando o café da mañán, sen sofisticación nin tanta imaxe turística e decidín entrar nun que me chamou a atención por ser de pedra e estar nunha esquina. Unha vez dentro, o primeiro que ollei foi para as tapas de biscoito que tiñan pinta de ser caseiras. Senteime a carón de dous paisanos que falaban de cousas normales co xornal diante. 

Pedín o meu café clariño sen lactosa e con él veu o petisco de biscoito que me soubo a pouco. Fixéime nunha foto con marco, pendurada na parede ao lado da porta de entrada. Poñía Lilainas e debaixo, Antonio Castro Martínez. Supuxen que sería o autor pero logo descubrín que era o título dun libro de contos del, no que honra ás mulleres de Sanxenxo. A foto amosa cinco mozas que deberon ser coñecidas por algo. Lilainas pode ser un alcume un tanto despectivo, siñificando persoa de pouco peso ou xuízo.

Así é o nome do local no que entrei como levada do meu instinto de percura do insólito que teño moi arraigado por andar case sempre soa.

Logo deste encontro con algo especial, voltei a Portonovo por onde viñera e topeime coa xente que viña de volta do mercadiño, carregada con bolsas.

Era a hora  que quedara coas miñas amizades pontevedresas que se achegaron para pasar o día comigo.

Alí estaban nai e fillo agardándome. Él tiña un libro na man pero eu non sabía de que libro se trataba. Parecíame raro que el viñera cun libro na man e todo o tempo o sostiña. Logo de poñernos ao día, tendeume o libro e, diante dos meus ollos estaba Arbol de la Vida, escrito por súa nai e editado por él.

Marina Filgueira García é unha muller que escribe nun blog dende o 2007, unha vocación tardía que deu abondantes froitos. O seu blog, que eu sigo dende fai tempo, é  "Mi pasión, la poesía" que leva máis de trescentas entradas feitas dende daquela. A miña sorpresa non podía ser máis grande e a ledicia aínda a superou. Eu viña, precisamente a tratar de convencer ao seu fillo, Gonzalo, que lle recollese a Marina os seus poemas nun libro. E ese traballo estaba feito e ben feito!  

Agardábanos un xantar nun coñecido restaurante da vila no que preparan ben a caldeirada de raia e aló nos diriximos. Ata nos permitimos o luxo de beber un ultrea godello branco de orixe berciano que maridou perfectamente co prato escollido. Toda unha suma de praceres para celebrar algo que todos desexabamos que sucedera e así foi. Parabéns a Marina e a Gonzalo! 

Blog de Marina Filgueira García:

https//mayordeedad. blogspot.com 

RUTA COSTA NAVIEGA

 Domingo, 28 de xuño, último deste mes. Soan varios despertadores ás 6:00 da mañá. Moito tempo por diante para chegar a Lugo, ao punto habitual de saída  no que xa, pasando de hora, empecei a desconfiar e chamei á guía de Galicia Infinita. Polo visto ela xa me chamara a min ao ver que non aparecía pero o que eu iñoraba era que cambiaran os puntos de recollida habituales. Pensei que xa non pillaba o autobús e téndoo a cinco minutos de onde eu estaba, quedei coa mente en branco e non souben que facer. Déronme alternativas de ir co me coche ata outro punto máis distante polo que pasarían e me poderían recoller alí.

Atravesei Lugo, á velocidade permitida e a altura de Frigsa, vin xente con mochilas na parada de autobús, aparquei deseguida e xunteime co grupo. Nese intre chegaba o autobús. 

Medio recuperada do nerviosismo que me acompañaba, vinme compartindo asento cunha amiga uruguaia e iso acabou de tranquilizarme.

Fixemos unha parada para almorzar no Rei das Tartas, á altura de Mondoñedo, e despois do café xa o corpo se preparóu para a aventura do día.

Chegamos ao aparcadeiro da praia de Barayo, Asturias; unha das máis fermosas do noroeste peninsular, e dende alí comezamos a ruta que sería de 15,8 kms. pola costa ata chegar á praia de Navia. 

Entre voltas e revoltas, con cantís profundos á nosa dereita fomos facendo o percorrido, unhas veces subindo, outras baixando, con escaleiras nos sitios mais difíciles, sempre escoitando o son das ondas do mar Cantábrico que rompían contra rochas e cantís, colándose por calexóns sen saída, formando calas imposibles e praias escondidas, so para expertos, con paisaxes naturais, libres de edificacións ou elementos artificiais, fomos chegando ao Porto de Vega, unha vila costeira con vestixios indianos na capela e na lonxa, declarado pueblo ejemplar polo Principado de Asturias, con miradores como La Riva e a Atalaya.

Pasamos a carón da praia de Frexulfe, unha fermosísima praia case solitaria, (monumento natural), sen edificacións nin actuacións artificiais. 

Outras praias: Llosera, Coedo, Moro e Veigas, esta última xa en Návia onde nos recolleu o autobús, illa Soraina e con vestixios arqueolóxicos como o castro de Vigo, el Castiel de Soirama e o castro de Fabal.

                                   Porto de Vega (Verónica Amado)

O día estaba ao xeito para facer esta andaina sen que o sol nolo puxera máis difícil. Sopraba un nordés  que mitigaba o cansanzo de tanta subida e baixada pero o percorrido foi longo aínda que moi ben sinalizado e con moitas melloras recentes na seguridade ao tratarse dun roteiro á veira de cantís perigosos e con terreo que pode ceder en calquera intre.

  

                                     Praia de Frexulfe (Verónica amado)                                 

Eran máis das tres da tarde cando chegamos a Barreiros para xantar no famoso restaurante Yenca, do que xa tiña escoitado. Na mesa, diante de cada ún había seis pratos un enriba doutro.

Foron pasando degustacións moi variadas, en pequenas cantidades pero repetían se querías máis e pasando por callos, guiso de arroz con marisco, ensaladilla, peixe con patacas, carne con patacas e ensalada e sobremesa de brazo de xitano con musse de limón, rematamos cun café de pota.

O personal do máis amable e atento que se poida imaxinar, aparecían e dasaparecían como por arte de maxia sen dar sensación de agobio con tanta xente no comedor e ían servíndonos case sen darnos conta, retirando pratos e traendo os diferentes menús.

                                    Buda preto dunha praia (Verónica Amado)

                          

A sensación foi de moita fartura e de non saber qué facer para alixeirar o noso bandullo, coa mente posta en manzanillas ou tónicas e sobre todo, repouso de sobremesa. 

A chuvia acompañounos en todo o regreso pola autovía do Cantábrico e a visibilidade era mínima no alto do Fiouco. Case daba medo pero todo é ben se ben acaba e así foi a nosa viaxe.

                                             Unha de tantas escaleiras (Verónica Amado)

                                   Dou fé do roteiro (Verónica Amado)

                                          

POLO SAN XOÁN...

 tanto queixo como pan.

POLO SAN PEDRO, tanto queixo como un dedo.

Era polo San Xoán, cando se facía o "lume novo", comezo do solsticio de verán, noite máis curta do ano.

Para a rapazada e tamén para a xente maior, era a noite agardada e que se ía preparando con días de antelación, carrexando leña, cepos ben gordos que duraban toda a noite. Participaba toda a veciñanza, novos e vellos e ninguén reparaba no traballo que dera, mesmo se facía falla, levábase o carro e as vacas para traer o que máis pesaba.

Alí, no meio da aldea, entre as casas, facíase un oco para a lumeirada e todos e todas darredor, brincando, rindo, contando contos, comendo e bebendo ata ben entrada a madrugada e o lume aínda ardía pola mañá e nalgúns casos duraba ata o "lume vello" que era día de San Pedro, o 29 de xuño.

Logo foise perdendo cando a xente nova foi marchando ás cidades, maiormente no interior de Galiza. Pola costa seguíuse facendo esta tradicción e cambiando a maneira de celebrada. Xa con sardiñadas ou churrascadas, tamén con brincadeiras que consistían en levar obxectos pesados como un carro ou calquera outro apeiro para outro lugar e logo os donos non sabían onde atopalos...

Pois agora, vólvese a celebrar nas aldeas malia a que queda pouca xente nelas pero sempre hai quen ten a iniciativa e aquí, xunto ao nacemento do río Eo, fíxose onte unha lumeira que xuntóu máis de vinte persoas e houbo quen o celebróu con menos xente, so a familia pero que o desfrutamos igualmente facendo unha pequena sardiñada, empanada, sobremesa e queimada con meigas e meigos incluídos.

Un lumiño pequeno pero ben feito e que duróu toda a velada e aínda máis. 

Improvisamos un disfraz de meiga que xa nos servíu o ano pasado cando eramos máis xente, e retratámonos todos con él para deixar constancia deste evento. Rodeados de rosas de todas cores, baixo a pérgola, degustamos as saborosas sardiñas e a empanada de mazán que trouxemos de Meira.

O sitio era ideal, no medio dun prado e rodeados de máis prados e de monte verde, cunhas vistas do val do Eo que cantos quixeran ter de fondo esa noite; coa lúa medio chea e a noite que non se quería facer noite, chegamos á hora da queimada que non podía faltar neste día sinalado.

E con ela ben feitiña que xa non tiña gota de alcol e sabía a melocotón, demos conta dunha torta de queixo caseira que xa viña durando dende o aniversario da autora, había dous días, e que aínda quedou unha pouca  para hoxe. Á luz dunha candea, fomos comendo e bebendo e contando contos e lembrando historias e o lume seguía vivo e novo e con ganas de seguir ardendo.

E así fomos chegando á nosa hora razoable de retirarnos cada quen ao seu cubil agardando pasar o resto da noite sen sobresaltos nin malas dixestións pero chegóulle ben! 

A familia unida polo lume sagrado permanece unida!

LEMBRANDO AOS QUE NOS DEIXARON

 A Asociación Amigos do Patrimonio de Castroverde organizou un roteiro circular para lembrar aos socios e socias  que nos deixaron.  Comezando en Castroverde ás 9.30  en bus ata  A Abelleira, pasando por Furís - Arrubial - O Páramo e finalizando en Furís de Abaixo na casa de Cantiz, convidados polo noso compañeiro César que nos brindou a súa casa para un  xantar de confraternidade.

 Dende o alto pódese ver Lugo como unha raia branca no horizonte. Cando de nena ía con miña nai á feira de Castroverde, sempre me ensinaba Lugo dende o alto da Vaqueriza e a min facíame ilusión poder ver a cidade a que poucas veces tiña ocasión de ir.

Un val por onde transcorre a VIA XIX que ofrece unha paixaxe con pradaría na suave ladeira norte, coroada polos papaventos que cercan a Castroverde polos catro costados.

 Subindo costas por pistas de terra e un sol que comezaba a queimar  fomos pasando por aldeas nas que se podían ver algunhas granxas de vacas, casas pechadas, casas restauradas e outras en ruínas, cancelas feitas con palets...

 Chegamos á igrexa do Páramo, que está ubicada enriba do Castro de Eirexe.Ten en fronte unha antiga escola que, actualmente, fai as veces de Local Social. 

Foi este un lugar de eremitas, como abondaron tamén na zona do Corgo e da Ribeira Sacra... conservandose preto da retoral trinta e tres sartegos dos séculos IX, X e XI en pizarra de tamaño grande e pequeno, nos que se enterraban uns a carón de outros os membros das familias e que estiveron a punto de ser a base dun aparcadoiro para a igrexa. Están en agarda de seren restaurados e acondicionados parte deles para  poder visitalos dende pasarelas evitando pisar sobre eles xa que ao ser de pizarra son máis fráxiles.

A igrexa ten unha escada exterior que leva ao campanario. O patrón é  San Miguel malia que no altar maior a principal imaxe é a da Nosa Señora, igual que na igrexa da miña parroquia.

De volta a Furís de Abaixo por unha pista recén asfaltada, e baixo a sombra de grandes cereixeiras que ofrecían os seus froitos ao noso antoxo, fartámonos de comer cereixas da árbore e puidemos apreciar o seu sabor orixinal que nada ten que ver cas que se mercan nos supermercados a prezos de ouro.

Lembrando a nosa xuventude, cando os mozos subían ás cerdeiras a comer as cereixas e tirarnos de vez en cando unha ramalla cargadiña delas para quen non se atrevía a trepar ás ponlas máis altas...foi como voltar a vellos tempos nos que as cousas sabían ao que tiñan que saber.

Así fomos chegando a Furís de Abaixo, á casa ou pazo, diría eu, de Cantiz con boa fame, acougada por tanta cereixa que nos saíu ao paso e con degaro de saborear as empanadas, lacón, chourizos de Pedrafita, queixo, ensalada de leitugas caseiras e bebidas ao gosto de cada quen, rematando con torta de Santiago de sobremesa e cereixas da casa dunha compañeira da veciñanza.

Manuel Muñiz, presidente da Asociación, leunos, un poema de Pessoa que fala da amizade, na honra daquelas  que nos deixaron e que gardamos no noso recordo.

A amizade é un lazo bonito que non prende e non apreta,

mais embelece a alma da xente.

Non ten prezo, mais ten valores, ten afectos, ten respeito,

ten confianza, ten lealdade, ten compañía, ten sorriso,

ten abrazos, ten presenza, ten corazón.

A amizade non é comprada, é conquistada,

é construída, é recoñecida...

Teliz é aquel que ten un amigo!

Fernando PESSOA     

E na casa de Cantiz non podía faltar un deseño do noso querido Paco Pestana que tamén nos deixou antes de chegar a vello e no que se poden ler osnomes dalgunhas das parroquias de Castroverde. 

ENCONTRO DE ASOCIACIONS

 Esta mañá tivemos que acordar un pouco antes do habitual para comezar unha viaxe ás 7:00 dende Castroverde (Lugo) ata a costa da Ría de Ares para facer un roteiro compartido con asociacións amigas como Amigos do Patrimonio de Castroverde, Arumes do Corgo (Lugo), Canteira de Neda, e Agrupación Instrutiva de Redes e Camouco (A Coruña), sendo esta última a nosa anfitriona no XVI encontro de Asociacións. 

O punto de partida foi en Cabanas, xunto á caseta de turismo onde se atopaban algúns membros da Agrupación de Camouco para darnos a benvida e guiarnos no percorrido ata Ares.

Comezamos a andaina pola praia da Madalena que está no concello de Cabanas e continuamos por sendeiros preto da estrada acompañados sempre por dous coches de Protección Civil xa que eramos un grupo grande.

Chegamos a unha zona pola que discorre o río Castro no que houbo muíños noutro tempo e seguindo por sendeiros con pendente profunda na veira do mar puidemos chegar ata a súa desembocadura onde se atopan as ruínas dun muíño de maré, que funcionaba cando o río levaba moita auga e a maré estaba alta.

Pasamos polas praias de Coido,  Río Sandeo , Río Castro, cala Chamoso, praia de Redes...cunhas vistas espectaculares e todas elas situadas nos concellos de Cabanas, Fene e Ares.

Despois de ter feito máis de cinco quilómetros e cando só nos faltaban poco mais de tres  para chegar a Ares, onde xantaríamos, fixemos unha parada en Redes nun edificio de estilo indiano que foi escola nos tempos da emigración a Cuba  feito polos emigrantes deste lugar para que a educación chegase a todos e todas e formase cidadáns que logo poderían aceder a mellores empregos tanto se quedaban aquí como  se optaban por seguir o camiño da emigración. Era unha escola mixta aínda que nenas e nenos tiveran aulas separadas. 

Co paso do tempo, o edificio caeu en desuso pero foi recuperado nos tempos actuais como centro sociocultural  onde se imparten distintos obradoiros adaptados a todas as idades e intereses que dirixe e xestiona a Agrupación Instrutiva de Camouco.

Alí explicáronnos o seu proxecto e as funcións  desta fermosa casa construída ao estilo indiano e que destaca polas súas dimensións, con xardín e casa de baño para nenos e nenas no que sería o patio de recreo. 

Non faltaron uns deliciosos petiscos e refrescos que acougaron as ganas de comer despois dunha boa camiñada.

Dende alí emprendemos ruta a Ares atravesando a longa praia de area fina e ondas mainiñas que bicaban os nosos pes cando o sol se adonara do ceo e deixara atras a bretemosa e mesmo fría maña deste 30 de maio.

Chegamos a Ares sobre as 14:00 e dirixímonos de contadiño ao restaurante no que íamos xantar alomenos 116 comensais. No escenario tiñamos a un cantante e guitarrista, Geno Fernández que nos deleitóu con temas galegos coñecidos por todos.

O xantar consistíu en polbo con patacas cocidas e codillo con patacas fritas, bebidas variadas, tarta xeada de sobremesa, café e chupitos e logo a Rondalla do Concello de Ares, fíxonos bailar ao son de habaneiras, valses e outras.

Intercambio de agasallos entre asociacións e de volta no autobús aos nosos puntos de partida: Lugo, O Corgo e por último Castroverde. 

Foi un gran día de convívio entre xentes de diferentes sitios, unhos da costa e outros do interior que o celebramos como un irmanamento e co entusiasmo de seguir nestes grupos que xa van escaseando.

Deixo fotos comentadas.

                                        Chegada a Cabanas

                                        Camiñando pola praia da Madalena

                                                      Igrexa de San Martín do Porto 1788

                                    Foto de grupo na praia da Madalena

                                        Río Castro, desembocadura e resto de muíño maré

                            

                                                     Xunto ao vikingo, festa que se celebra en agosto e lembra o                                                                     desembarco dos vikingos nesta zona.

                                    Foto de grupo na desembocadura do Río Castro.

                                                        Entrando en Redes.

                                            O director da Agrupación Instrutiva de Redes e Camouco

                                            dándonos a benvida.

                                    Refrixerio no Centro Agrupación Instrutiva de Redes e Camouco.

                                                               Un calexón de Redes.

                                                       " Nordés no verán, levante na man"                                                                                                                       

                                                                  (Refrán mariñeiro).

                                            Praia de Ares

                                        Actuación da Rondalla do Concello de Ares

LAUDATIO FUNEBRIS

 

Tarde máxica na Pousada dos Boieiros, Esgrade, Baleira, con un auditorio semicuberto dende o que se pode ver o ceu, neste caso, azul e tamén o cuberto ou palleira con apeiros de labranza pendurados das paredes de pedra.

Quén dí que no rural non se poden facer actos culturais? Dun tempo a esta parte, cambiaron os ventos e xa non so nas cidades e vilas acontecen estas cousas. Aquí, entre medio das montañas, da Marronda, do Eo que vai polo val, nunha aldea de tres casas, con xente só nunha delas, hai espazo para a cultura e para a natureza, o silenzo e o divertimento.

Co gallo de presentar o libro Laudatio Fúnebris escrito por Andrés Díaz e Eva Moreda, que trata dos rituais post mortem con cánticos, prantos, cantos no Medievo galego, neste caso pero non só, xa que foi igual ou moi semellante noutras partes de Europa, un dos autores, Andrés Díaz que ademáis é o director do grupo de Música Antiga 1500, sendo él o encargado da cítola, arpa e frautas; Belén Bermejo, voz e percusión, (por certo, unha voz preciosa e acaída ao tipo de música) e David Bellas que toca a gaita medieval e frautas, trasladáronnos ao Alén con pezas medievais, muiñeiras e outras tradicionais galegas como as que tocaba o Florencio co violín. Teño que dicir que son máis os compoñentes deste grupo pero onte só viñeron tres deles.

                                                 De esquerda a dereita David, Belén e Andrés

Malia o lugar afastado no que se encontra esta casa que foi dos avós de Andrés Díaz e de Tino Díaz, hoxe propietario, e que se coñecía como a casa do Medio ou casa dos Boieiros, por adicarse á venda de bois que levaban ata Benavente facendo todo o percorrido a pé por camiños, está sendo un lugar habilitado como museo no que Tino Díaz foi coleccionando os obxectos que se usaban antigamente. Tamén conserva unha cantina na que non faltan botellas de todas as marcas de cervexa, bocois do viño, e outros útiles propios dunha taberna, contóu cunha audiencia bastante considerable de xente da contorna e mesmo de Lugo e outros lugares. 

A casa dá para moito. Só unha pequena parte está habilitada como museo pero queda moito por facer. Tamén conta cun hórreo en moi boas condicións. Por suposto ten unha cociña de lareira e varias estancias que albergan obxectos e aparellos antigos tanto de uso agrícola, como de animais, (vacas, bois, cabalos...).

Tino, que vive en Lugo, ven a miúdo para entregarse ao seu museo e ir engadindo algo novo, reparando, e coidando o que xa hai e organizando eventos culturais xa que o sitio préstase para iso e mesmo, onte, había abundancia de cadeiras, todas iguais para sentarse comodamente.

Gústalle gardar documentos e fotos da súa familia que ten unha historia moi interesante e que Tino non se queda parco en detalles cando nos conta todas as historias e anécdotas que él tan ben coñece.

E así acabóu unha tarde morniña de maio facéndonos sentir ben e ata desexando que no noso pasamento nos canten e toquen pezas medievais para despedirnos deste mundo no que estouran as bombas e nos enxordecen os ruídos.

Quero un funeral

ao estilo medieval,

con túnicas lánguidas

e veos cinguidos, 

prantos sentidos, 

sons do abellón

ao meu carón,

noites sen perdón

ata que o galo cante.

Beatriz Pin