JOSÉ MARÍA DÍAZ ANDIÓN

 

Este 17 de maio, Día das Letras Galegas, quero lembrar a este escritor, nado na nosa parroquia de Fonteo en Baleira, no lugar de Río de Castro e do que fai pouco tivemos coñecemento del por unha visita de familiares que viñan percurar as súas raíces, saber cal fora a súa casa e atopáronse co total descoñecemento da súa existencia, nin tan sequera se puido saber en cal das tres casas que quedan das seis que houbo noutro tempo, poidera ter nacido. A mágoa foi non gardar un contacto con esas tres mulleres que viñeron traernos máis do que se levaron. Polo menos levaron o coñecemento do lugar, fermoso, na ladeira dunha serra, con vistas ao val onde só unha casa ten xente.

Aquí víu a luz por primeira vez, José María, no ano 1892. Fillo de Dolores Díaz, solteira, de 25 anos cando él nacéu, filla de José Díaz, natural de Cubilledo, Baleira, viuvo de Josefa Andión, tamén de Cubilledo. Pai e filla viñéran vivir e traballar en Río de Castro, non sabemos se de caseiros dalgunha das familias do lugar. 

Poucos anos despois marcharon posiblemente a Madrid, onde puido estudar na Escola Social do Traballo e graduarse en 1934.

Sabemos que foi tipógrafo, funcionario de correos, escritor e xornalista galego.

Membro do Partido Republicano Radical Socialista ata a súa disolución. Posteriormente membro do partido Izquierda Republicana. Foi redactor xefe de Galicia en Madrid e colaboróu en El Imperial, El Regional, El Ideal Gallego, El Correo Gallego, El Progreso e outros xornais, con textos de índole histórica. Publicóu artigos no Boletín da Comisión Provincial de Monumentos Históricos e Artísticos de Lugo. Escribíu un taballo de carácter biográfico sobre o marqués de Rodil. Recibíu varios galardóns en certames literarios.

                                           Río de Castro, lugar de nacemento de José María Díaz Andión

As súas obras:

* La historia y sus héroes, 1929

* Los precursores de la libertad. Don Juan Díaz Porlier, 1932

* Los trovadores gallegos Macías y Rodríguez del Padrón, (premio da Real Academia Galega, 1944)

* Influencia de Martínez Salazar sobre la cultura gallega, (premio da Real academia Galega, 2946)

Sempre tivo Galicia moi presente e dicía que se fora dela demasiado pronto.

Faleceu en Madrid no 1948.

Unha das súas obras, Los precursores de la libertad. Don Juan Díaz Porlier, chegóu ás miñas mans. Conseguina nunha librería anticuaria de Madrid e lina con presteza, gozando da súa exquisita escrita e da súa maneira de narrala. 

Juan Díaz Porlier (Wikipedia)

Coñecido como “El Marquesito”, foi un militar español que participóu activamente na Guerra de Independencia, 1908, e loitou por defender a Constitución e o estado liberal das Cortes de Cádiz. Precursor da Guerra de Guerrillas e no perfecionamento de tácticas militares. Foi símbolo da resistencia liberal, pese a súa xuventude, e da loita pola liberdade de España. Exemplo de resistencia e defensa dos dereitos civís nun contexto de opresión e despotismo.

En xaneiro de 1806 é capitán no Reximento de Infantería de Mallorca e teniente coronel de Granaderos no comezo da Guerra de Independencia en 1808.

Con só vinte anos forma parte do exército de Extremadura que se dirixe ao norte peninsular para loitar contra as tropas napoleónicas.

Pasóu os seus derradeiros días no Castelo de San Antón (A coruña). Negóuselle o dereito a ser fusilado e aplicaronlle a pena forca na Praza da Leña, hoxe, Praza de España o3 de outubro de 1815, deixándo viúva a Josefa Queipo de Llano, tamén encerrada nunha celda en Betanzos.